نكرده‌اند ) . 1 بدين ترتيب ، زيد توانست به بهاى تلاش بسيار ، تمام آياتى را كه تا آن وقت بر سنگهاى مسطح ، پاره سفالها ، استخوان كتف گوسفند و شتر مكتوب بوده ، جمع‌آورى و سپس بر روى اوراق ( صحف ) منتقل نمايد . 18 بدين مكتوبات ، ممكن است قسمتهائى از وحى كه فقط در حافظهء بعضى از مؤمنان وجود داشته اضافه شده باشد . بخصوص از بركت همين شور و هيجانست كه آخرين آيات سورهء 115 9 ( توبه ) از قيد فراموشى آزاد شده است « 31 » احاديث مىافزايند كه پس از مقابله ، و وقتى كه اوراق حاوى آيات ، بدين ترتيب تكميل شد ، همگى آن به خليفه واگذار گرديد و اين اوراق پس از ابو بكر به جانشينش عمر منتقل شد و سپس دختر او ( و زوجهء رسول خدام . ) حفصه آن را به ارث برد . اولا تذكر داده مىشود كه هيچ اثرى از اين اوراق پربها در اختيار ما نيست و بناچار از ذكر آن صرفنظر مىشود . از طرف ديگر ، نقش فعال عمر نيز در روايات به چشم مىخورد . بدون گفتگو اين مسأله در خفاياى روح اين شخص بسيار جسور نهان بود . روايت ديگرى را هم از ياد نبريم كه گرچه

--> ( 1 ) بر خلاف نظر بلاشر جامعهء اسلامى يار و ياور زيد بود . جز اينكه زيد خود كاتب وحى و شاهد آخرين عرضهء قرآن بر رسول خدا بود ، بدستور خليفهء وقت ، زيد باتفاق عمر كه بعدها خليفه شد بر در مسجد مىنشيند تا هر كس چيزى از كتاب خدا را دارد با دو شاهد نزد ايشان بياورد . بدينجهت زيد گفته بود كه آخر سورهء توبه را نزد هيچكس نيافتم جز نزد ابوخزيمه . ابو خزيمه نيز ذو الشهادتين بود و بدين دليل از او پذيرفتند . تفصيل راميار تاريخ قرآن 9 - 74 ، 85 ، 329 . م ( 31 ) پائين صفحه 45 همين كتاب تا آخر يادداشت 26 .